Investing.com – ABD federal hükümeti, Kongrede Cumhuriyetçiler ve Demokratlar arasında yaşanan derin anlaşmazlıklar nedeniyle 1 Ekim 2025 itibarıyla resmi olarak faaliyetlerini durdurdu. Tarafların, geçici veya kalıcı bir fonlama planı üzerinde uzlaşamaması sonrası başlayan kapanma, yüz binlerce kamu çalışanının zorunlu izne gönderilmesine ve birçok kamu hizmetinin askıya alınmasına yol açtı.
Federal bütçenin geçici olarak dahi onaylanamaması nedeniyle, Office of Management and Budget (OMB) federal kurumlara “düzenli kapanma planlarını devreye almaları” yönünde talimat verdi. Başlangıçta kısa vadeli etkiler sınırlı kalırken, uzayan bir kapanmanın kamu hizmetleri ve ekonomi üzerindeki etkilerinin çok daha geniş olacağı öngörülüyor.
İki partili anlaşmazlık kapanmanın merkezinde
Senatoda Demokratların sunduğu ve yıl sonuna kadar kamu harcamalarını karşılamayı amaçlayan teklif, Cumhuriyetçilerin oyuyla reddedildi. Öte yandan, Temsilciler Meclisinde onaylanan ve 21 Kasım’a kadar geçici fonlama öngören Cumhuriyetçi teklif ise Demokratların desteğini alamadı. Her iki teklif de 60 oya ulaşamadığı için başarısız oldu.
Demokratlar, bütçeye onay vermeleri için Cumhuriyetçilerin, Affordable Care Act (Obamacare) kapsamında sona erecek olan sağlık sigortası sübvansiyonlarını uzatmayı kabul etmelerini şart koştu. Bu talep yerine getirilmediği için uzlaşma sağlanamadı. Her iki taraf da kamuoyuna yaptıkları açıklamalarda karşı tarafı sorumlu tutarak siyasi gerilimi artırdı.
Trump yönetimi kamu personelinde kesinti planlıyor
Başkan Donald Trump ve yönetimi, kapanmayı aynı zamanda federal hükümetin küçültülmesi yönünde bir adım olarak değerlendiriyor. Trump, yaptığı açıklamada, “Geri döndürülemeyecek adımlar atabiliriz. Büyük sayıda personel azaltabiliriz.” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, kamu çalışanlarını temsil eden sendikaların itirazlarıyla karşılaştı ve konu yargıya taşındı.
OMB, başta eğitim, çevre, çalışma ve sağlık gibi alanlarda çalışan, öncelikli görevi olmayan on binlerce memurun geçici olarak görevden alınmasına yönelik planları resmen başlattı. Ulaştırma Güvenliği İdaresi (TSA) ve hava trafik kontrolörleri gibi “gerekli çalışanlar” maaş almaksızın görevlerine devam edecek. Önceki kapanmalarda bu personelin işe gelmemesi havalimanlarında gecikmelere yol açmıştı.
Hayati hizmetler devam edecek, ancak aksamalar kaçınılmaz
Sosyal Güvenlik ödemeleri, gazilere yönelik sağlık hizmetleri ve Medicare/Medicaid gibi kritik hizmetlerin sürdürülmesi planlanıyor. Ancak bu hizmetlerden yararlanmak isteyen vatandaşlar gecikmelerle karşılaşabilecek. E-Verify gibi işverenlerin kullandığı bazı sistemler durdurulacak, CDC’nin halk sağlığı izleme faaliyetleri askıya alınacak.
Tarım, eğitim ve ticaret gibi alanlardaki birçok devlet programı ise durağan hale geldi. Kadın, bebek ve çocuklara destek sağlayan WIC programı kısa süre içinde fonlarını tüketebilir. Ulusal Parkların açık kalıp kalmayacağı ise belirsizliğini koruyor. Önceki kapanmada parklarda personel bulunmamasına rağmen kapılar kapatılmamıştı.
Ekonomik ve sosyal etkiler derinleşebilir
Kapanmanın en kısa sürede sona erdirilememesi halinde Washington, D.C., Virginia ve Maryland gibi yoğun kamu çalışanı barındıran bölgelerde ekonomi üzerinde baskı oluşabilir. Toplum hizmetleri, gıda bankaları ve kamu destek programları daha fazla talep görebilir. Smithsonian müzeleri ise önceki yıllara ait bütçelerle 6 Ekim’e kadar açık kalacak.
Federal çalışanlar kapanma süresince maaş alamayacak. Geçmişte bu çalışanlara geriye dönük ödeme yapılmış olsa da bu durum yasa garantisine bağlı değil. Uzmanlara göre, kapanmadan etkilenen çalışanlar işlerini bırakma eğilimi gösterebilir. 2025 içinde zaten 200 binden fazla kişi kamu görevinden ayrılmıştı.
Kapanmanın süresine dair belirsizlik sürüyor. Temsilciler Meclisinin önümüzdeki hafta başına kadar toplanmaması nedeniyle, herhangi bir uzlaşma girişimi için zaman giderek daralıyor. 2018-2019 kışındaki 35 günlük kapanmadan sonra yaşanan en büyük federal durgunluk, yeniden tekrarlanabilir.
